سه‌شنبه ۰۶ تير ۱۳۹۶ - June 27 2017
تاریخ انتشار: ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۲۲:۰۱
کد خبر: ۳۳۱۳۸
سعید رضاخان، نقاش پشت شیشه
میهن امروز- در نمایشگاه آبگینه میراث ماندگار که از ۱۸ اردیبهشت تا اول خرداد در موزه آبگینه در حال برگزاری است؛ دو تابلو از سرکار خانم مهین عظیما به نمایش گذاشته شد. نمایشگاهی که در آن سعی شد آثار هنرمندان کشور به گونه ای متفاوت در معرض دید عموم قرار گیرند و تمام رشته های هنری فعال در ارتباط با شیشه معرفی شوند. در این برنامه هنری که به کوشش موزه آبگینه و سفالینه های ایران برگزار شد آثاری از ۱۸ هنرمند به گالری راه یافت که متاسفانه با وجود پیگیری های بسیار، جای آثار مرحوم فریده لاشایی و منیر فرمانفرمائیان بسیار خالی بود.
سرکارخانم مهین عظیما متولد ۲۱ آذر ۱۳۰۸ در تهران در زمره اولین بانوان ایرانی می باشد که از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شده است. (نفر چهاردهم از لیست ۱۹ نفره لیسانسیه های هنرهای زیبا)
از نکات جالب توجه در زندگی هنری این هنرمند پیشکسوت، سفر به هند است. در زمانی که بیشتر علاقه مندان به هنر، کشور های ایتالیا، فرانسه و یا آمریکا را جهت ادامه تحصیل یا کسب تجربه انتخاب می کردند؛ ایشان رهسپار هند شد و شاید یکی از دلایل متفاوت بودن آثار خانم عظیما در مقایسه با دیگر هنرمندان آن دوره در همین مورد اخیر باشد. به این معنی که در مقایسه با آثار دیگر بزرگان آن زمان نشانه های شرقی و ایرانی را بصورت دیگری حفظ کرده است. و تفاوت کار ایشان را به وضوح می توان دریافت. در تابلو های خانم عظیما، آواز پرندگان را می توان شنید و سرسبزی و شادابی گلها و درختان را می توان دید.
با این حال نحوه آشنایی ایشان با نقاشی پشت شیشه خود داستانی دیگر است. ایشان در کتاب تماشاگر رویا می نویسد؛
در سال ۱۳۴۶ در پی ماموریت همسرم که آن زمان به استخدام شرکت نفت درآمده و ریاست روابط عمومی شرکت سهامی تصفیه نفت ایران را بر عهده داشت؛ به همراه خانواده به آبادان نقل مکان کردیم. در آنجا علاوه بر تدریس، به عنوان دبیر شورای سازمان زنان آبادان مشغول به کار شدم. در همان سال سیلی در جنوب ایران رخ داد. روزی به همراه عده‌ای از خانم های عضو شورا برای سرکشی و یاری سیل زدگان رفتیم. در میان لوازم زندگی محقر آنان تابلوهای کوچک نقاشی پشت شیشه با طرح های ساده و رنگینشان در آن سادگی و قناعت ساکنان، توجهم را جلب کرد. متعجب شدم که تا چه اندازه هنر در زندگی بشر جای داردو ضرورت آن را در زندگی این مردم به خوبی لمس کردم. دیگر اینکه چرا هنر نقاشی پشت شیشه، چنین فراموش شده و مورد بی توجهی قرار گرفته است. آن روز وقتی این نقاشی ها را دنبال کردم فهمیدم عبدالجلیل، نقاش معروف پشت شیشه در جنوب زندگی می کرده و چهره زنان خوزستانی را پشت شیشه ثبت می کرده است.
آشنایی با هنر هند و از سوی دیگر نقاشی پشت شیشه ایشان را در مسیر هنری تازه ای وارد کرد که در نهایت به سبکی شخصی رسید. این در شرایطی بود که بیشتر افراد فعال در این رشته تا یکی دو سال اخیر از یک روال خاص و مشترک پی روی می کردند و تنها خانم عظیما و مرحوم علی اکبر صنعتی با گفتمانی تازه آثار خود را خلق می کردند. گل و مرغ به شیوه ای نوین محصول جدیدی در نقاشی پشت شیشه بود و به عنوان شاخصه اصلی آثار ایشان مطرح است. استفاده از رنگ های درخشان و متنوع در تابلو ها نیز به نوعی شناسنامه تابلوها محسوب می گردد. شاخصه دیگر آثار ایشان استفاده از پشت و روی شیشه است. به این نحو که نقش و رنگ اصلی در پشت شیشه پیاده می شود و قلم گیری های تزیینی روی شیشه صورت می پذیرد. روشی که بصورت ناخودآگاه و خودیافته، امروز در آثار علی داناییان نیز دیده می شود.
ترکیب رنگ ها و نقاشی از طریق خطوط به این نحو که نوع کشیدن قلم بر پشت شیشه حالتی میان خط کشیدن و بافت ایجاد کردن را در ذهن می آورد از دیگر مشخصه های تابلوهای خانم عظیما است و در کل می توان گفت که آثار ایشان میان آثار دیگر نقاشان پشت شیشه به خوبی شناخته می شود. حتی در برخی آثار ایشان حالتی اسفنگس گونه دیده می‌شود. ترکیب بدن پرنده و سر انسان شاهدی بر ایجاد ترکیب جدید در نقاشی های ایشان است و همانگونه که در بالا هم ذکر شد این وابستگی با الهام از هنر ایرانی و همراه با نوآوری بوده است. بصورتی که مرغ های آن با طراحی نوین و پروبالی جدید پا به عرصه حیات هنر گذاشته اند. شاید بتوان گفت؛ پرندگان سرکارخانم عظیما همانند ققنوس سر از خاکستر برآورده اند و حیاتی دوباره یافته اند. به این معنی که گل و مرغ دوران زندیه را در دوران معاصر بصورت نوین عرضه کرده اند. مطلب دیگر که در مورد آثار ایشان می توان گفت؛ حضور طیف گسترده سبز است. در بیشتر آثار خانم عظیما، رنگ سبز غالب است و غیر از حضور پرنده در پشت شیشه این طیف رنگی شناسنامه ای  دیگر برای آثار ایشان محسوب می‌شود.  
در کل، این بانو در آثارش با گرایش به نقاشی پشت شیشه خود را وابسته به هنر عامیانه و سنتی نشان می دهد؛ با این تفاوت که زبانی جدید را برای بیان انتخاب کرده است.
با آرزوی تندرستی همراه با حضور فعال ایشان در نمایشگاه های بعدی.

به بهانه حضور آثار مهین عظیما در موزه آبگینه

به بهانه حضور آثار مهین عظیما در موزه آبگینه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش تصویری