چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷ - December 19 2018
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۱
کد خبر: ۵۷۸۰۶
جولان هند و چین در بازار هنر ایرانی
بازار فرش این روزها حاکی از این است که این بازار با رکود بی‌سابقه‌ای مواجه است به طوری که عملا سودآوری در این بازار غیرممکن شده است و بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش مجبور به محدود کردن کار خود یا حتی تعطیلی کامل آن شده‌اند.
میهن امروز- صبح روز سه شنبه، درست نقطه میانی هفته، در انتهای کوچه کفاش های بازار تهران، راسته فرش فروش ها خلوت تر از آن چیزی بود که می توان فکر کرد. در راسته فرش فروش ها، مسئله دیگری که توجه را جلب می کرد حجره های بسیاری بود که  تعطیل و خالی بودند و روی دربشان درج شده بود این واحد تجاری به اجاره می رسد، و بعضی از حجره های بزرگتر که کارشان، فقط صادرات بوده و فروش داخلی نداشته اند، اکنون تنها روی درب شیشه ایشان درج شده بود این واحد تجاری تعطیل است.

دیگر فرش فروشان درباره این حجره های تعطیل شده می گفتند "صاحبان این حجره ها به دلیل اینکه فرش خریدار ندارد و همچنین باید مالیات بر درآمد دهند و دخل و خرجشان با هم همخوانی نداشته حجره های خود را تعطیل کرده اند و آنها را به اجاره می گذارند”. شاید به همین علت بود که خیلی از انبارها یا غرفه های فرش فروشی تبدیل به انباری برای صنف پارچه فروشان شده بود و هماهنگی و شکوه بازار فرش را ناموزون کرده بود.

دیگر حجره ها نیز که باز بودند صاحبانشان یا به تنهایی نشسته بودند یا چند نفری در حال گپ زدن بودند و یا حتی مشغول به رفوگری فرش های کهنه بودند کاری که قبل از این کارگرانی انجام می دادند که اکنون به دلیل رکود بازار فرش بیکارند. جلوی درب بسیاری از حجره ها انبوهی فرش تا شده بود که فروشندگان آنها با ناراحتی زیاد  می گفتند "فرش را ذلیل کردند؛ این فرش ها زمان زیادی (حداقل ۴سال) است که تولید شده اند اما به دلیل اینکه کسی آنها را حتی با نازلترین قیمت برای یک فرش نخریده است نتوانستیم برای مال خودمان راه حل دیگری پیدا کنیم چرا که سرمایه امان است و بابت تولید آن زحمت کشیدیم  و همین گونه هم که این جاست به دلمان آتش می زند.”

بازار فرش هم مثل بقیه بازارها خراب است

وقتی که درباره وضعیت تولید و فروش فرش سوال می پرسیدی همه تجار اولین حرفشان این بود: خراب است. با این حال خیلی از حجره داران از ترس ماموران مالیات یا به قول خودشان «دارایی‌چی‌ها» حاضر به صحبت کردن نبودند اما از بعضی دیگر وقتی که راجع به بازار فرش پرسیده می شد گویی داغ دلشان تازه شده می گفتند "اوضاع فرش هم مثل هر کالای دیگری خراب است و به دلیل کمیابی و بالا رفتن قیمت مواد اولیه قیمت فرش هم حدود دو برابر افزایش یافته است و همین امر باعث شده که فرش خریداران خود را از دست بدهد.” خیلی از فروشندگان می گفتند ما ماهانه حداکثر سه تخته قالی می توانیم بفروشیم که این مقدار با هزینه های موجود  اصلا سود  ندارد. این مسئله فروشندگانی که خود واحد تولیدی داشتند را بیشتر متضرر کرده بود چرا که می گفتند” نمی توانیم پول بافندگان و هزینه های واحدهای تولیدی خود را بدهیم و مجبور به محدود کردن تولیدات خود هستیم و اگر اوضاع بهبود نیابد واحدهای تولیدی خود را تعطیل می کنیم چرا که همین الان هم حقوق بافنده ها را نمی توانیم بدهیم.” با این وجود اما خیلی از حجره داران فرش امیدوار به بهبود بازار بودند و می گفتند ما عمر خود را صرف تولید فرش کردیم و به همین راحتی تولید آن را رها نمی کنیم.

خیلی از فرش فروشان معتقد بودند که اگر تولید و صادرات فرش تولیتی داشت و سرمایه گذاری درستی در این زمینه می شد و دولت از تاجران فرش حمایت می کرد درآمد فرش از صادرات می‌توانست ارقام بسیار بالایی تا حد یک میلیارد دلار را تجربه کند. این در حالی است که صادرات فرش دستباف ایران از سال ۱۳۹۰ تاکنون نوساناتی داشته است به طوری که ارزش صادرات آن هر سال نسبت به سال قبل از خود بیش از ۲۰ درصد کاهش داشته است و رشد صادرات این کالا هنوز نتوانسته است به میزان سابق بازگردد.

 

 

 

 

 

 

 

بازار فرش آهسته آهسته از دست کشور فرش در می آید

در این میان یکی از صادرکنندگان فرش می گوید: "در حال حاضر برای تولید فرش با کمبود مواد اولیه مواجهیم؛ یعنی ابریشم، رنگ و پشم هم کمیاب و هم گران است. بافنده به دنبال مواد اولیه است که بتواند فرش ببافد اما وقتی قیمت مواد اولیه بالا است رغبتی برای بافت فرش ندارد. برای مثال قیمت پشم نسبت به سه ماهه گذشته افزایش حدود ۸۰ درصدی داشته است. برای صادرات فرش باید دست تاجر و صادر کننده را باز بگذارند تا کارش را پیش ببرد در حالی که اینطور نیست. برای مثال می گویند باید ارز حاصل از صادرات را بازگردانید این در حالی است که  ارز حاصل از فروش فرش را نمی توان به سرعت بازگرداند.”

این صادر کننده فرش در ادامه می گوید: "کشورهایی مثل ترکیه، پاکستان، چین و هند از صادرکنندگان خود حمایت های جدی می کنند برای مثال برای صادرکنندگانشان در نمایشگاه هانوفر با هزینه خود دولت محوطه می گیرند، هزینه سفر آنها را فراهم می کنند، معاف از مالیاتشان می کنند و حتی به آنها جایزه صادراتی می دهند اما در کشور ما باید هزینه تمام این کارها را خود پرداخت کنیم و اگر بخواهیم برای مثال در نمایشگاه هانوفر شرکت کنیم در این شرایط ارزی باید حدود ۶۰ هزار یورو بپردازیم و وقتی درآمدی نداریم مجبوریم این مبلغ را از سرمایه خود بدهیم  و اگر این کار را هم می‌کنیم مجبوریم به این علت در آنجا کسی را پیدا کنیم که بتوانیم کالای خود را بفروشیم. مجموع شرایط طوری رقم خورده که درآمد ما از مخارج‌مان کمتر است و به همین علت است که می بینیم کشورهایی مثل هند و پاکستان دارند بازار فرش را از دست ما در می آورند و  برای ما دوام آوردن در چنین شرایطی بسیار سخت است و این مسئله در حالی است که اگر در هر جایی از دنیا تولید فرش وجود داشته باشد یک ایرانی بر سر آن کار است با این حال رفته رفته بسیاری از بازارهای جهانی از دست ما در آمده است.”

وی ادامه می دهد: "زمانی ۲۶۰ نفر از صادر کنندگان فرش در بندر هامبورگ انبار داشتند اما امروز حدود ۳۰ نفر هستند که در این بندر انبار دارند و بقا در این شرایط سخت است چرا که هزینه ها بسیار بالا است و فروش مثل قبل نیست. با این وضع  همه ما رفته‌رفته از بازار خارج می شویم چرا که هر کس با این شرایط تا مدتی می تواند دوام بیاورد. این در حالی است که اگر برای مثال می گوییم در کشور یک میلیون بافنده وجود دارد دستکم ۶ میلیون نفر می توانند از تولید فرش شغل داشته باشند. کشاورز، کارگر، رنگرز و … .”

این صادرکننده فرش تصریح می‌کند: "برای مثال زمانی من ۵۰ نفر رفوگر داشتم اما امروز ۲ نفر رفوگر دارم و به این علت است که کار نیست و بالا رفتن قیمت مواد اولیه باعث شده که تولیدات خود را محدود کنم اما اگر کار و تولید باشد حداقل ۵۰ نفر می توانند از این طریق زندگی خود را بچرخانند. من می گویم رییس اتحادیه ما باید خود صادرکننده باشد تا سختی های مربوط به صادرات را بفهمد و بداند که کار ساده ای نیست همینطور ممکن است خانم دستپاک فردی بسیار باسواد باشد اما رئیس مرکز ملی فرش باید کسی باشد که از فرش سر دربیاورد. ما هر سال در آلمان با مقامات مرکز ملی فرش ایران جلسه می گذاریم و آنها را مهمان می کنیم و از مشکلاتمان می گوییم؛ این آقایان هم قول می دهند اما وقتی که به تهران می رسند این مسائل فراموش می شود. حتی من فکر می کنم که اگر از جانب ایشان و حتی شخص وزیر هم اراده ای برای حل مسئله صادرات فرش باشد در هیات دولت با مخالفت روبه رو می شود. برای مثال اخیرا بنا بود دولت حدود سه میلیون یورو برای تبلیغات کمک کند و این مسئله را وزیر هم تایید کرده بود اما وزیر عوض شد و از دولت کمکی دریافت نکردیم.”

تعمیم و تسهیل بافت فرش از رشد شغل‌های کاذب جلوگیری می‌کند

خیلی از تولیدکنندگان فرش معتقدند: "بافت فرش می تواند به عنوان شغل دوم خانوارهای ایرانی حساب شود و برای آنها منبع درآمدی کنار درآمد اصلی آنها باشد و تسهیل و ترویج بافت فرش به خصوص در شهرستان ها می تواند قیمت تمام شده فرش را پایین بیاورد و امکان رقابت با کشورهای دیگر را راحت تر کند و این روند بهتر از آن است که افراد مجبور می شوند شغل های کاذب داشته باشد و اگر بیم آن وجود دارد که حقوق بافنده تضییع شود دولت می تواند متولی این کار باشد به شرط آن که زیرساخت های بافت مدرن فرش وجود داشته باشد و به خانواده ها آموزش داده شود و از طرفی قیمت مواد اولیه تولید فرش نیز به گونه ای باشد که خانواده ها توان تهیه آن را داشته باشند.”

حمایت دولت را نمی‌خواهیم؛ چوب لای چرخمان نگذارد

بسیاری دیگر از فروشندگان فرش که سابق بر این صادرکننده نیز بودند می گویند: "تولید فرش نیاز به متولی دارد و باید از آن حمایت شود کما اینکه در همه دنیا اینگونه است؛ اما دولت نه تنها سرمایه گذاری و حمایت درست از تولید این کالا نکرد بلکه چوب لای چرخ آن نیز گذشت. ما فرش را می خریم و با زحمت فراوان آن را به کشورهای دیگر می بریم اما ممکن است تا سه سال نتوانیم آن را بفروشیم اما دولت پس از سه ماه از ما ارز صادراتی می خواهد و چنین وضعیتی برای ما منفعتی ندارد و به همین دلیل از صادرات منصرف شدیم.”

خیلی از فروشندگان فرش نیز اظهار می دارند "اتحادیه از ما پول می گیرد و علیه خودمان کار می کند. برای مثال به اتحادیه می گوییم فرش ما را بردند و پول آن را دریافت نکردیم دستکم به دارایی بگویید تا ما را از مالیات معاف کند اما اتحادیه از این مسئله شانه خالی می کند و این حداقل کاری است که می توان انجام داد و وقتی ما درآمدی نداریم چطور باید مالیات بردرآمد پرداخت کنیم؟”

 

 

 

 

 

 

راه چاره رقابت با هند بافت مدرن فرش است

فرش ایران همچنان با کیفیت ترین فرش در دنیا است اما روند به گونه ای بوده است که بازار این کالا در جهان به دست کشورهای دیگر افتاده است. بسیاری از تولیدکنندگان علت آن را قیمت تمام شده کمتر و هزینه پایین تولید در کشوری مثل هند و همچنین حمایت جدی دولت ها از این کالا باعث افزایش میل خریداران به فرش های تولیدی این کشورها شده است.

سید فخرالدین عامریان از تاجران بین المللی فرش در این باره می گوید: "فرش دستباف به علت اینکه یک کالای لوکس و گران قیمت است در بازار داخل چندان مشتری ندارد و فروشش بیش تر از طریق صادرات است. در حال حاضر ما سه رقیب جدی داریم که ترکیه، پاکستان و هند هستند. صادرکنندگان ما به سختی می توانند با آنها رقابت کنند و دلیل عمده آن نیز این است که دولت های این سه کشور به صادرکنندگانشان تسهیلات می دهند. با این وجود ما با این شرایط صادر می کردیم و درآمد حدود ۴۰۰ میلیون دلاری از محل صادرات در سال داشتیم اما از ۲۴ فروردین امسال همزمان با مشکلات صادراتی که دولت به وجود آورد از جمله سامانه نیما و این مسائل، درآمد سالیانه‌ حاصل از صادرات فرش به کمتر از ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است. قبل از ممنوع شدن واردات اگر من به برزیل فرش صادر می کردم می توانستم مابه‌ازای صادراتم کالا وارد کنم و کالای وارد شده را به پول تبدیل کنم اما پس از ممنوعیت واردات این کار هم میسر نیست و به همین خاطر آمار صادرات هر سال کاهش می یابد. ما در شرایط تحریم قرار داریم و وقتی صادر می کردیم به سختی پولش به ایران باز می گشت ولی وقتی دولت گفت که باید ارز حاصل از صادرات را در طول سه ماه بازگردانید این مسئله بسیاری از همکاران من را از صادرات و در نتیجه تولید، منصرف کرد.”

این تاجر بین المللی فرش در ادامه معتقد است: "یکی از دلایل اصلی افزایش فروش فرش هندی این است که هندی ها مطابق با سلیقه فروشندگان و به طور مدرن فرش تولید می کنند برای مثال هرسال یک رنگ به عنوان رنگ سال انتخاب می شود و تولیدکنندگان طرح های جدیدی بر اساس همان رنگ تولید می کنند اما طرح های ما همان طرح هایی است که ۱۰۰ سال پیش بافته می شده و اکثرا هم به رنگ لاکی است که این مسئله با سلیقه خریداران فرش مطابق نیست. از طرفی در هند کارگاه های متمرکز وجود دارد یعنی یک طرح کشیده می شود و دو هزار بافنده یک کارگاه تولیدی همان طرح را می بافند که اتفاقا مطابق مد است در حالی که حتی ۱۰ درصد از کارگاه های فرشبافی ما چنین نیستند. این درحالی است که همه دنیا می دانند فرش ایران با کیفیت ترین نوع فرش است و حاضرند بابت آن حتی پول بیشتری پرداخت کنند و لازم نیست ما قیمت فرش را پایین بیاوریم اما باید به گونه ای باشد که با سلایق مشتریان همخوانی داشته باشد نه اینکه همان مدل را بازتولید کند. در واقع باید نوعی فرشبافی مدرن را در کشور پیاده سازی کنیم.”

عامریان همچنین درباره اظهارات اخیر ذوالانواری یکی از اعضای اتحادیه صادرکنندگان فرش مبنی بر اینکه شرکت های چینی و هندی پشم ایران را با قیمت نازل خریدند و تولید کنندگان فرش را با مشکل مواجه کردند می گوید: "کشور چین و هند پشم مورد نیاز خود را از استرالیا تامین می کنند که از کیفیت بالایی برخوردار است و اگر هم خریداری شده میزان آن آنقدری نبوده است که ما را با مشکل مواجه کند.”

اطلاعات دقیق و یکپارچه می تواند راهگشا باشد

به نظر می رسد مشکل تجار فرش و وخامت بازار فرش ناشی از نبود اطلاعات دقیق، مستند و یکپارچه درباره تمامی شرایط این بازار  است. برای مثال درباره تهیه مواد اولیه عده زیادی از تجار از کمبود پشم شکایت داشتند، این در حالی است که رییس مرکز ملی فرش اعلام کرده بود نیاز داخلی ما برای تولید فرش دستباف تامین می شود. همچنین یکی از اعضای اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف اظهار کرده بود که شرکت های چینی و هندی به سبب نرخ بالای ارز در ایران، پشم را از ایران خریدند و ما را با مشکل کمبود مواد اولیه مواجه کردند در صورتی که این اظهارات خلاف ادعای رئیس مرکز ملی فرش و یکی دیگر از تجار است. اگر در این باره اطلاعات پایه به طور جامع، مستند و یکپارچه وجود داشته باشد از جمله میزان تولید فرش، انواع طرح ها و رنگ هایی که در ایران  تولید می شود، سلیقه مشتریان و سبک های جدید قالی، نرخ دقیق و میزان مواد اولیه موجود برای تولید فرش و …  می توان مشکلات بازار فرش را شناسایی و برای آن برنامه ریزی کرد تا بازار فرش چه در ایران و چه در جهان رونق یابد.

منبع: اقتصاد24
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش تصویری