شنبه ۰۲ شهريور ۱۳۹۸ - August 24 2019
تاریخ انتشار: ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۰
کد خبر: ۶۰۷۲۸
حسن امیدوار، دبیر گروه صلح انجمن جامعه شناسی ايران

خطوط سیاست های ترامپ با استفاده از ایده های علمی هانتینگتون در نظریه برخورد تمدن‌هابازبینی نظریه برخورد تمدن‌ها و رئوس سیاست های ترامپ پس از افول دکترین نظم جهانی (دکترین جرج بوش پدر) و طرح جهانی چند قطبی از طرف چین (در نظام چند قطبی، روابط اقتصادی عامل تعیین کننده در روابط بین الملل می باشد و این عامل جایگزین قدرت نظامی می گردد). نطریه پردازان و سیاست گذاران آمریکایی بدنبال این بودند که با ارائه نظریات جدید، سلطه آمریکا را تداوم بخشند و هم بنیانی نظری برای سیاستگذاران آمریکا و غرب فراهم نمایند. به نظر می رسد در این شرایط ساموئل هانتینگتون رئیس دانشکده علوم سیاسی هاروارد و نظریه پرداز علوم سیاسی، که یکی از برجسته ترین شخصیت های علوم سیاسی در تمام جهان در نیم قرن اخیر توصیف شده است، نظریه برخورد تمدن‌ها را مطرح نمود. هانتینگتون با رد نظریاتی که منبع اساسی مناقشه در دنیای جدید را عمدتا ایدئولوژیک یا عمدتا اقتصادی مطرح نمودند، الگوهای تضاد و درگیری در آینده را فرهنگی معرفی می کند، وی پایان جنگ سرد را سرآغاز دوران جدیدی برای برخورد تمدن‌ها پیش بینی می نماید، هانتینگتون با طرح هفت و یا هشت تمدن بزرگ، مفهوم تمدن را جایگزین مفهوم «دولت ملت» نمود وی تمدن ها را از طریق زبان، فرهنگ، سنت و از همه مهمتر، مذهب از یکدیگر متمایز می نماید و خطوط گسل ما بین تمدن های مزبور را منشا درگیری های آتی معرفی می کند، در اين نظريه خطوط مذهبی (مرزهای مذهبی ) مهمترین خطوط گسل و یا خطر ناک ترین و مستعد ترین نقاطبرای درگیری شناخته می شود هانتینگتون خطوط گسل خونین را در برخورد تمدن هارا لبه برخورد اتحاد تمدن اسلامی و تمدن کنفوسیوسی از یک سو و تمدن غربی از سوی دیگر ترسیم می کند، که می تواند بزرگترین کانون و منبع بی ثباتی در جهان آينده تلقی شود. وی سرنوشت برخورد تمدن ها را وابسته به اتحاد روسیه و هند و ژاپن می داند. از زبان برژینسکی نیز خطر ائتلاف (ایران، روسیه و چین) مطرح شده است که چنین ائتلافی می تواند گرداب عظیمی از خشونت به بار آورد. (گفتگوی برژینسکی با گاردین). این نظریه که از طرف منتقدین دور از تحقق و حتی افسانه برخورد تمدن ها عنوان می شد به نظر می رسد بعد از حمله 11سپتامبر القاعده به برج های دوقلو، تحت عنوان حمله به غرب دوباره بطور جدی مورد بازبینی و توجه قرار گرفته است. مطابق با پيش بيني های هانتینگتون، در ربع قرن گذشته، جهان شاهد رستاخيز اسلام و سر بر آوردن چین بوده است و شاهدیم که چگونه خشونت های مبتنی بر اختلاف های مذهبی و هویتی در سراسر منطقه منا(خاورمیانه و شمال آفریقا) به طور گسترده آغاز شده و این برخوردهای خونین و جنگ های نیابتی به نظر می رسد که منطقه را به گرداب جغرافیایی برخورد قدرت‌ هاتبدیل کرده است. زیر سایه چنین نظریه تفکر برانگیزی به نظر می رسد بخشی از استراتژیست های آمریکایی همفکر ترامپ تصور می کنند، ایالات متحده آمریکا نه با خطرات پیرامونی متعارف و یا زیست محیطی و گرمایش زمین بلکه با تهدیدات سرزمینی و خطر چالش‌های هویتی و فرهنگی مورد نظر هانتینگتون مواجهه است. از این رو اگر یکبار دیگر به مرور برنامه ها و سیاست های ضد مهاجرتی و ضد محیط زیستی و هم چنين ایدهٔ هویتی آمریکای کبیر ترامپ توجه کنیم با توصیه ها و پیشنهادهای طرح شده از طرف ساموئل هانتینگتون نظریه پرداز برخورد تمدن ها برای آمریکا و تمدن غرب مواجهه می شویم، بسیار جالب است که اولین توصیه هانتینگتون برای آمریکا توجه و مقابله با دشمن داخلی (گروه‌های مهاجر غیر سفید پوست غیر اروپایی) است و پیشگیری از بوجود آمدن خط گسل در زمینه مسائل چند فرهنگی(multi_caltural) است، زیرا هوشیاری تمدنی یا خودآگاهی تمدنی مهاجران باعث اختلاف و دشمنی تمدنی و ایجاد خط گسل در داخل آمریکا خواهد شد. بیگانه هراسی یکی از نقاط عطف نظریه برخورد تمدن ها به شمار می رود که به معنی جذب مهاجران تمدن های مشترک برای مقابله با تمدن های رقیب و سخت گیری و عدم پذیرش مهاجران تمدن های رقیب است. دومین توصیه وی به آمریکا این است که باید حتی المقدور از نفوذ و قدرت نظامی و اقتصادی تمدن اسلامی و کنفوسیوسی بکاهد و با آنها به مقابله برخیزد. توصیه مهم دیگر هانتینگتون به مسئولان ایالات متحده این مطلب است که، چون تمدن غربی، مدرنترین تمدن از تمدن های هفتگانه به شمار می رود، پس باید چهار عامل ثروت، تکنولوژی، مهارت و ابزارهای جنگی را به عنوان عوامل موثر در مدرنیزاسیون و عناصر سازنده در شکل گیری برتری نظامی و اقتصادی خود را تقویت نماید و برترین ها را در انحصار داشته باشد. نکته حائز اهمیت دیگر پیش بینی هانتینگتون این است که احتمالا استفاده بعدی از بمب هسته ای در این برخوردتمدنیرخ خواهد داد. علیرغم نقدهای فراوان به نظریه برخورد تمدن ها به نظر می رسد سیاست جهانی در حال وارد شدن به یک مرحله جدید است گرچه حتی گفته می شود که ایده های هانتینگتون توسط روسای جمهور اسبق آمریکا نیز مورد توجه بوده است. چرا که آنان از تروریسم افراطی اسلامی به عنوان چالش جدی نام می بردند و طبق ادعای وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا ، از میان 7 کشور حامی تروریسم 5 کشور اسلامی و از میان 30 گروه تروریست ، 16 گروه مسلمان هستند ، به نظر می رسد تهیه این آمارها حاکی از توجه و تاثیر ایده بیگانه هراسی ( اسلام هراسی ) نظریه بر خورد تمدن ها ی هانتینگتون نزد سیاستگذاران آمریکایی است به نظر می رسد توجه و حساسیت هانتینگتون به تمایز تمدن اسلامی ، به نگاه وی به این حوزه تمدنی است ، چنانچه معتقد است تمدن اسلامی پیچیده تر است زیرا وابستگی اولیه مردم در این حوزه های تمدنی به دینشان است نه به دولت - ملت شان ، وی استدلال می کند که مردم در سرزمین های اسلامی ذاتا ملی نیستند و هم چنین اعتقاد دارد که مردم آنگونه که در غرب مرسوم هست نیز گرسنه دموکراسی نیستند به نظر میرسد ترامپ نیز با استفاده از ایده های علمی این نظریه ، از مفهوم اسلام بنیاد گرا استفاده می کند و جمهوری اسلامی را اشاعه دهنده بنیاد گرایی اسلامی و حامی گروه های معارض سیاست های امریکا معرفی می کند هم چنین از ایران در کنا ر چین ، روسیه و کره شمالی بعنوان دشمنان ایالات متحده نام می برد این اتهامات می تواند برای ایران بسیار خطرناک تلقی شود ، چنانچه ریچارد هاس ، رئیس اندیشکده امریکایی شورای روابط خارجی و منتقد سیاست خارجی ترامپ نیز عنوان می کند ایران محتمل ترین صحنه برای وقوع یک جنگ بزرگ در سال 2019 میلادی خواهد بود از طرفی باید در نظر داشت اگر این نظریه در سیاست ها ی کلان امریکا دارای نقش باشد ممکن است که روسای جمهور آینده نیز کم و بیش این استراتژی ترامپ را تقلید کنند. از این رو نگاه به ترامپ و سیاست های او تحت عنوان یک فرد بی تعادل ، دیوانه و بی خرد که مثل یک گنبد تو خالی که صدای بلند تولید می کند، که با پایان دوران ریاست جمهوری اش این سیاست ها نیز پایان می پذیرد می تواند به عنوان نوعی سطحی نگری و ساده انگاری عواقب ناخوشایندی را به دنبال داشته باشد ، از اینرو توجه و بررسی عمیق تر همه جوانب سیاست ها و استراتژی های خصمانه ایالات متحده آمریکا ، با محوریت منافع ملی کشور امری ضروری به نظر می‌رسد.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش تصویری